Axios-a görə, ABŞ administrasiyası üç həftəlik müharibədən sonra İranla mümkün danışıqlar üçün çərçivəni müzakirə etməyə başlayıb.
İslamazeri.com xəbər verir ki, ABŞ rəsmisi və proseslə tanış olan mənbə Axios-a danışaraq bildirib ki, üç həftəlik döyüşlərdən sonra Tramp administrasiyası İranla mümkün danışıqların növbəti mərhələsini qiymətləndirir.
Eyni mənbələr bildirib ki, Tramp dünən döyüşləri "yavaşlatmağı" düşündüyünü bildirib, lakin ABŞ rəsmiləri münaqişənin daha iki-üç həftə davam edə biləcəyini gözləyirlər. Bu kontekstdə Trampın müşavirləri diplomatiya üçün ilkin hazırlıqlar aparırlar.
ABŞ şərtlərin əhatəli siyahısını hazırlayıb.
Pərdəarxası olaraq, Cared Kuşner və Stiv Vitkoffun mümkün diplomatik məqamları müzakirə etdikləri bildirilir. Mənbələrə görə, müharibəyə son qoymaq üçün hər hansı bir razılaşma Hörmüz boğazının yenidən açılmasını, İranın yüksək zənginləşdirilmiş uran ehtiyatının həllini və İranın nüvə proqramı, ballistik raketlər və regiondakı müttəfiqlərinə dəstək ilə bağlı uzunmüddətli bir çərçivə yaratmağı əhatə etməlidir.
Bu kontekstdə ABŞ rəsmisi bildirib ki, Vaşinqton İrandan altı öhdəlik tələb edib: raket proqramının beş illik dayandırılması, uran zənginləşdirilməsinin sıfırlanması, Nətənz, İsfahan və Fordo obyektlərindəki reaktorların istismardan çıxarılması, sentrifuqa istehsalı və istifadəsinə ciddi beynəlxalq nəzarət, regional ölkələrlə raketlərin mənzilini maksimum 1000 mərmi ilə məhdudlaşdıran silah nəzarəti müqavilələri və Hizbullah, Ənsarullah və Həmas kimi Müqavimət Oxunun komponentlərinə maliyyələşdirmənin kəsilməsi.
Digər tərəfdən, eyni rəsmi "İranın böyüməsini məhdudlaşdırdığımıza inanırıq" dedi və Tehranın danışıqlar masasına gələ biləcəyini qiymətləndirdi.
Dolayı əlaqə kanalları açıq saxlanılıb.
Son günlərdə ABŞ və İran arasında birbaşa əlaqə olmayıb. Lakin ABŞ rəsmisi və iki mənbə Misir, Qətər və Birləşmiş Krallığın tərəflər arasında mesajlar çatdırdığını bildirib. Bildirilib ki, Misir və Qətər Vaşinqton və Təl-Əvivə İranın danışıqlarda maraqlı olduğunu, lakin şərtlərin sərt olduğunu çatdırıblar.
İranın tələblərinə atəşkəs, müharibənin yenidən başlamayacağına dair zəmanət və kompensasiya daxildir.
Bundan əlavə, Tramp dünən danışıqlara qarşı olmadığını, lakin bu mərhələdə atəşkəs tələbini qəbul etməyə hazır olmadığını bildirib.
ABŞ rəsmisi bildirib ki, Tramp kompensasiya tələbini "başlanğıc nöqtəsi kimi qəbuledilməz" hesab edir.
Başqa bir rəsmi bildirib ki, dondurulmuş İran aktivlərinin qaytarılması ilə bağlı danışıqlar üçün yer ola bilər.
Eyni rəsmi siyasi konsensus yaratmaq üçün terminologiyanın yenidən tərtib edilə biləcəyini və fərqli ifadə variantlarının nəzərdən keçirildiyini bildirib.
Tramp komandası iki fundamental suala cavab axtarır: İranda danışıqlar üçün ən uyğun təmas nöqtəsi kimdir və hansı ölkə vasitəçi rolunu öz üzərinə götürməlidir?
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi keçmiş danışıqlarda vasitəçi kimi çıxış edib, lakin ABŞ rəsmiləri Əraqçinin qərar qəbul etmək qabiliyyətinin olmadığını iddia edirlər. Buna görə də Vaşinqton Tehranda son qərar qəbul edənlərə çatmağın yollarını təhlil edir.
Eyni zamanda, son nüvə danışıqlarında Oman vasitəçilik edib. Bunun əksinə olaraq, ABŞ tərəfi qarşılıqlı inamsızlığa görə fərqli bir vasitəçiyə üstünlük verir və Qətəri irəli sürür.
ABŞ rəsmiləri Qəzza prosesində Qətərin effektiv və etibarlı vasitəçi profilini nümayiş etdirdiyini bildiriblər. İki mənbə bildirib ki, Qətər pərdəarxası dəstək verməyə hazırdır, lakin rəsmi baş vasitəçi rolunu öz üzərinə götürmək istəmir.
Tehran atəşkəs şərtini vurğulayır
İran Xarici İşlər Nazirliyi bildirib ki, Abbas Əraqçi bu gün hindistanlı həmkarı ilə görüşdə bildirib ki, Hörmüz boğazındakı vəziyyətin normallaşması üçün ABŞ və İsrail hücumları dayandırmalı və gələcəkdə onları yenidən başlatmamaq barədə öhdəlik götürməlidirlər.
Bu kontekstdə Tramp komandası danışıqların qısa müddətdə formalaşması ehtimalı üçün hazırlıqlarını gücləndirir. Mənbələrə görə, Vitkoff və Kuşnerin təklif etdiyi çərçivə əsasən müharibənin başlamasından iki gün əvvəl Cenevrədə təqdim edilən şərtlərlə üst-üstə düşür.
